بسياري از حقايق و مسلمات ديني، حالت ملموس و قابل ادارکي ندارند، و اين به خاطر آن است که اين حقايق از جنس دنياي ما نيستند. و چون ذهن ما انسانها با دنياي اطرافمان انس دارد، با اينکه حقايق ديني را مي پذيرد، ولي آن ايمان لازم را بدان حقايق پيدا نمي کند.
مثلاً يکي از اين حقايق «برتر بودن نماز بر ساير اعمال» است. اين يک حقيقت مسلم ديني است و با توجه به اينکه بيشترين توجه را بايد به برترين عمل اختصاص داد، پس بيشترين توجه و عنايت ما بايد متوجه نماز باشد و همه کارهاي ديگر تحت الشعاع آن قرار گيرد. در حالي که مي بينيم معمولاً اينچنين نيست.⁽¹⁾ ما اغلب امور ديگر را بر نماز مقدم داشته و توجه بيشتري به آن معطوف مي داريم، در حالي که عقلمان پذيرفته که نماز برترين عمل است، ولي چون اين حقيقت حالت ملموسي ندارد، به باطن قلب خود هنوز آنرا باور نکرده ايم.
درست است که راه حل اين مشکل، ايمان حقيقي پيدا کردن است. اما ايمان امري تدريجي است و ذره ذره در انسان قوت مي گيرد. پس بايد به دنبال راه حلي بود که ايمان به اين حقايق را در انسان به صورت تدريجي زياد کند تا آنجا که همانند امور ملموس و پذيرفته شده، در باطن قلب جاي بگيرد.
پيامبر (ص) و ائمه (ع) که چراغ هدايت بشري هستند، در اينجا هم راه حلي ارائه داشته اند که بسيار کارآمد است. ابتدا به يکي از اين احاديثي که اشاره به اين راه حل دارند، نظر مي کنيم تا به توضيحات برسيم:


ادامه مطلب در همين صفحه


در روايتي پيامبر اكرم(صلي الله عليه وآله) در ضمن نصايحي که به يکي از اصحاب داشتند، فرمودند: «صلِّ صلاةَ مودّع» وقتي نماز مي خواني، فرض كن كه اين آخرين نماز توست. ⁽²⁾
چنين فرضي گول زدن عقل نيست، چون فرض کردن يک امر واقعي است. فرض ما پرده از حقيقتي بر مي دارد که خود آن را قبول داريم و آن حقيقت فراموش شده در اينجا مشخص نبودن زمان مرگ است. همه ما پذيرفته ايم که بالاخره مرگ به سراغمان مي آيد و نيز پذيرفته ايم که از زمان مرگ خود آگاهي نداريم، ممکن است ساعت ديگر در اين دنيا نباشيم. اما اين حقيقت ديني و مسلم عقلي، به باطن قلب ما نرسيده است. و به همين خاطر اغلب از آن غافليم. براي اينکه اين حقيقت حالت ملموس به خود بگيرد، بايد از راه حل «فرض گرفتن» بهره بگيريم. صبح که از خواب بيدار مي شويم فرض بگيريم که اين آخرين روز زندگي ماست. در اينجا، اثرات مفيدي که ايمان به مرگ و ياد مرگ در ما ايجاد مي کرد، در ما پديد خواهد آمد، چون با چنين فرضي، از دنيا غفلت مي ورزيم و سعي مي کنيم که در اين يک روز باقيمانده به امور آخرتي بپردازيم و هر چه در توان داريم در جهت رضاي خدا بکوشيم.⁽³⁾
در مورد نماز هم همين است، چنين فرض بگيريد که در حال رفتن به جايگاه نماز هستيد، که حضرت عزرائيل (ع) صدايتان مي کند و خبرتان مي کند که بالاخره وقت رفتن رسيده است. شما ناگهان به خود مي آييد و از او فرصتي مي خواهيد تا اين نماز آخر را بخوانيد. او هم فقط همين يک نماز را به شما فرصت مي دهد. ⁽⁴⁾ تصور کنيد که اين نماز چقدر با توجه و دقت و گريه و زاري همراه است. پس به فرموده پيغمبر در همه نمازها چنين فرضي کمک بسياري به نيکو به جاي آوردن نماز و تقرب به درگاه الهي مي کند.
ممکن است بگوييد اگر در همه نمازهايمان بخواهيم چنين فرضي داشته باشيم، ديگر اين فرض هم مثل امور ديگر تکراري مي شود و نماز از طراوت خود مي افتد، مثل اينکه حضرت عزرائيل به ما فرصتي داده باشد و دوباره بعد از نماز فرصت ديگري از او بخواهيم و همينطور فرصت دوباره بدهد تا اينکه کم کم اين نماز حالت عادي به خود بگيرد.
در جواب بايد گفت که نمازي که به اين طريق با اين فرض خوانده شود، مثل نمازهاي ديگر نيست، بلکه اين نماز همان نمازي است که به صورت شگفت انگيزي ما را به سوي کمال سوق مي دهد، به گونه اي که حالت بعد از نماز بسيار متفاوت از حالت قبل از آن است. در نتيجه نماز دوم ادامه اين کمال خواهد بود. و به اين ترتيب در هر نمازي پرده هايي از غفلت و خودبيني از جلو ديدگان ما کنار مي روند و به حقايقي تازه رهنمون مي شويم. به گونه اي که هيچ يک از نمازها با نماز ديگر يکسان نبوده و احساس تکرار به ما دست نمي دهد.
خوب، قصد داشتم روايات ديگري در زمينه هاي ديگر که با راه حل «فرض گرفتن» ما را به سوي حقايق سوق مي دهند، بيان کنم که به علت طولاني شدن، ان شاء الله در پست هاي ديگر به آن احاديث نوراني مي پردازيم.
خداوندا! به ما توفيق بده که به اين فرموده پيامبر برگزيده ات، به نحو احسن عمل نماييم و قبل از آن که تو خود جان ما را بگيري، خود به شوق تو، اين قالب تن را رها کرده، به ملکوتت رهسپار شويم! ⁽⁵⁾

بميريد بميريد در اين عشق بميريد
در اين عشق چو مرديد همه روح پذيريد
بميريد بميريد و زين مرگ مترسيد
کز اين خاک برآييد سماوات بگيريد
بميريد بميريد و زين نفس ببريد
که اين نفس چو بندست و شما همچو اسيريد
يکي تيشه بگيريد پي حفره زندان
چو زندان بشکستيد همه شاه و اميريد
بميريد بميريد به پيش شه زيبا
بر شاه چو مرديد همه شاه و شهيريد ⁽⁶⁾

والسلام علي من اتبع الهدي

پاورقي:
___________________________
(1) در اينجا حال امثال نويسنده در نظر گرفته شده.
(2) بحارالانوار، ج 77، ص 125، روايت 27، باب 6
(3) البته نه اينکه دست به امور روزمره زندگي و امرار معاش نزنيم، بلکه آنها هم خود عبادت محسوب مي شوند، آنچه مهم است اين است که اين امور را در جهت رضاي خدا انجام مي دهيم و از اين جهت فرقي با نماز و عبادتهاي ديگر ندارد.
(4) توجه کنيد که حضرت عزرائيل در وقت مرگ حتي فرصت چشم بر هم زدن هم به ما نخواهد داد، اما اين فرض به ما کمک بسزائي مي کند که آن فرصت را خود براي خود ايجاد کنيم.
(5) موتوا قبل ان تموتوا : بميريد قبل از آنکه ملائکه جانتان را بگيرند.
(6) شعر از مولانا

عیدتون مبارک! ای مهمانان حضرت دوست!

 کم کم غروب ماه خدادیده میشود
صدحیف ازاین بساط که برچیده میشود
دراین بهاررحمت وغفران مغفرت
خوشبخت آن کسی است که بخشیده میشود

سلام بر همه شما روزه داران صبور!

در اين فرصت، مي خواهم به پرسشي بپردازم که براي خودم هم ايجاد شده بود. پرسشي که شايد خيلي هامون تو اعماق ذهنمون داشته باشيم ولي آنرا ابراز نکرده باشيم. اما جوابي هم که در اين مورد بيان مي کنم، شايد کامل ترين جواب نباشه، از شما تقاضا دارم که با نقطه نظراتتان همگي در کامل کردن جواب سهيم شويد.

پرسش: چرا همه ماه ها ماه رمضان نيست؟ چرا خداي مهربان اين حالت عرفاني خاص رو در ماههاي ديگه در ما قرار نداده و دست شيطان را که در ماه رمضان بسته نگه مي دارد، در ماه هاي ديگر رها مي کند؟ ⁽¹⁾

سوره يوسف / آيه 42 : «وَقَالَ لِلَّذِي ظَنَّ أَنَّهُ نَاجٍ مِّنْهُمَا اذْكُرْنِي عِندَ رَبِّكَ فَأَنسَاهُ الشَّيْطَانُ ذِكْرَ رَبِّهِ فَلَبِثَ فِي السِّجْنِ بِضْعَ سِنِينَ»
«آنگاه يوسف از رفيقي که اهل نجاتش يافت، درخواست کرد که مرا نزد پادشاهت ياد کن (باشد که چون بي تقصيرم ببيند، از زندانم برهاند) در آن حال شيطان ياد خدا را از نظرش ببرد و (به خلق متوسل شد) ^(۱) بدين سبب در زندان چندين سال محبوس بماند»

خداوند همه افراد انساني را مورد امتحان و آزمايش هاي خاص به خود قرار مي دهد، پيامبران الهي هم از اين قاعده مستنثا نيستند، بلکه امتحان پيامبران در حد بالاتري قرار دارد و سخت تر و ظريف تر از ديگر بليات الهي است.
در داستان حضرت يوسف (ع) ـ که به فرموده قرآن احسن القصص است ـ مي خوانيم که آن زمان که حضرت به مکر زليخا، بدون اينکه گناهي مرتکب شده باشد، زنداني شد، در زندان با دو نفر هم اتاق بود. آن دو نفر يک شب خواب هاي متفاوتي مي بينند و از حضرت يوسف مي خواهند که خوابشان را تعبير کند. حضرت يوسف بعد از موعظه آنها و دعوت آنها به توحيد و شناخت خداي يکتا، تعبير خواب آنها را چنين مي کند که يکي اهل نجات است و به زودي از زندان آزاد خواهد شد و ديگري به دار آويخته مي شود. سپس رو به آن کسي که اهل نجات است نموده، و از او مي خواهد که وقتي از زندان آزاد شدي، پيش پادشاه و عزيز مصر، حال مرا يادآوري کن، شايد مرا هم از زندان برهاند.
در اين حال شيطان، ياد پروردگار عالم را از نظر حضرت يوسف برد و همان يک کلام کافي بود که خداوند هم مجازات سختي برايش در نظر بگيرد و تقاضاي حضرت يوسف را از ياد رفيقش خارج کند تا چند سال ديگر در زندان اسير باشد.
آري اين است مجازات پيامبر بي گناهي که تنها يک لحظه از از تکيه به قدرت حق غفلت ورزيد، در حالي که حضرت يوسف به اينکه تمام امور به دست پروردگار عالم است، ايمان کامل داشت. خدا بر مثل نويسنده اين مطلب رحم کند که عمري است در غفلت است.

سوره شعراء / آیه 4 : «إِن نَّشَأْ نُنَزِّلْ عَلَيْهِم مِّن السَّمَاءِ آيَةً فَظَلَّتْ أَعْنَاقُهُمْ لَهَا خَاضِعِينَ»
«اگر ما اراده كنيم، از آسمان بر آنان آيه‏اى نازل مى‏كنيم كه گردنهايشان در برابر آن خاضع گردد!»

یکی از اشکالاتی که برای برخی در ذهنشان پیش می آید این است که اگر خدا خالق هستی است، چرا آن را به حال خود رها کرده است؟ و اگر هم او را رها نکرده و تدبیر امور عالم به دست اوست، چرا ما نباید اثری از این سلطنت مطلقه الهی ببینیم.
در حقیقت ما فقط آثار خلقت خدا را که آسمانها و زمین و ... است مشاهده می کنیم اما این آثار طوری به هم متصل شده اند که در نگاه اول مانند یک ساعت کوک شده از قبل، روز و شب از پس هم می آیند و پدیده ها طبق برنامه و نظم مشخصی صورت عمل می گیرند. من از این تدبیر، تعبیر به تدبیر پشت پرده می کنم. این تدبیر پشت پرده سبب شده بعضی خیال کنند که خداوند بعد از اینکه زمین را در مدار خودش قرار داد و علت ها را به پدیده ها متصل گردانید دیگر جهان را به حال خود رها نمود، و تدبیر عالم را به دست خود طبیعت سپرد.
ولی خداوند با ارسال رسل به بیان حقایق ناپیدای هستی پرداخت و یکی از معارفی که برما انسانهای غافل آشکار کرد این بود که تدبیر عالم هستی به دست اوست ⁽¹⁾ اگر چه این تدبیر به صورت غیر آشکار و پشت پرده انجام می گیرد.

ادامه مطلب در همين صفحه


سؤال ـ چرا خداوند که همه امور به دست اوست، این سلطنت را بر ما آشکار نمی کند و مدبر بودن خود را به صورت مخفیانه اعمال می کند؟

با جواب این سؤال، هدف خلقت روشن می شود و اطمینان خاصی وجود انسان را فرا می گیرد.
اما مقدمه جواب : مخلوقات الهی همگی بلا استثنا در برابر قدرت الهی خاضع و فرمانبردارند حتی انسان. چرا که قدرت الهی مافوق تمام قدرتهاست و موجودی را توان عرض اندام در برابر عظمت الهی نیست. ⁽²⁾ حال اگر خداوند قدرت و عظمت خود را بر این انسان آشکار کند، فرصت اندیشه به انسان ها نمی دهد و انسانها چه از روی اکراه و چه از روی رغبت فرمانبردار و خاضع مقام الهی خواهند بود. اما انسان موجودی متفاوت است، قرار نیست که او هم مانند بقیه مخلوقات الهی سلطنت الهی را مشاهده کند. او دارای نعمت عقل است. و قرار است با عقل خود انتخاب کند نه با مشاهده هیبت الهی.

 با این مقدمات روشن می شود که چرا خداوند ابهت و سلطنت خود را در این عالم آشکار نکرده است که به فرموده او در قرآن اگر بخواهد آیتی می فرستد که همه انسانها مطیع امر الهی شوند.
بلکه خدا از ما انتظار بالاتری دارد و آن اینکه خود به مدد عقل خویش بیندیشیم و از آیات و نشانه های خلقت پی به عظمت و علم بی پایان و نیز وحدت خالق ببریم ⁽³⁾ که اگر توانستیم به عقل خود به این مرحله برسیم و قلب خود را در برابر او خاشع گرداندیم، خداوند هم به فضل خود پرده های غفلت را از برابر چشم دل ما کنار می زند تا به باطن قلب خود شهود عظمت و کبریای الهی کنیم و همراه با مخلوقات دیگر الهی به تسبیح و تعظیم و محمدت حق تعالی بپردازیم که إن من شیء الا یسبّح بحمده و لکن لا تفقهون تسبیحهم. (هیچ موجودی در عالم نیست مگر آنکه تسبيح و حمد او مى‏گويد؛ ولى شما تسبيح آنها را نمى‏فهميد. سوره اسراء / 44)
خداوندا مالکیت خود را بر عالم هستی در همین دنیا بر ما آشکار کن ⁽⁴⁾ تا قلوب ما در برابر عظمتت خاشع و فرمانبردار گردد! ⁽⁵⁾

سبحان ربک رب العزة عمّا یصفون و سلام علی المرسلین و الحمد لله ربّ العالمين
التماس دعا

پاورقی:
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
(1) لله الامر من قبل و من بعد : کلیه امور عالم از قبل از این و بعد از این، همه به امر خداست (روم / 4)
(2) لَوْ أَنزَلْنَا هَذَا الْقُرْآنَ عَلَى جَبَلٍ لَّرَأَيْتَهُ خَاشِعًا مُّتَصَدِّعًا مِّنْ خَشْيَةِ اللَّهِ وَتِلْكَ الْأَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ : اگر اين قرآن را بر كوهى نازل مى‏كرديم، مى‏ديدى كه در برابر آن خاشع مى‏شود و از خوف خدا مى‏شكافد! اينها مثالهايى است كه براى مردم مى‏زنيم، شايد در آن بينديشيد! (حشر/21)
(3) كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ : اين چنين، خداوند آيات خود را براى شما شرح مى‏دهد؛ شايد انديشه كنيد! (بقره / 242)
(4) «يَوْمَ هُم بَارِزُونَ لَا يَخْفَى عَلَى اللَّهِ مِنْهُمْ شَيْءٌ لِّمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ لِلَّهِ الْوَاحِدِ الْقَهَّارِ»
«روزى كه همه آنان آشكار مى‏شوند و چيزى از آنها بر خدا پنهان نخواهد ماند؛ (و گفته مى‏شود:) حكومت امروز براى كيست؟ براى خداوند يكتاى قهّار است!» (غافر / 16)
(5) اگر دقت فرمایید اجابت این دعا باعث می شود که ما به توفیق بزرگتری نایل شویم و آن ایمان به حق تعالی با قوه تعقل خویش است.

امروز روز جهانی قدس شریف است! روزی برای حمایت از مظلومین فلسطین!

هر کدام از ما در حد توان از مظلومان فلسطینی حمایت نموده و بیزاری خود را از یورش صهیونیست ها به مناطق متعلق به مسلمانان اعلام می داریم. یکی با شعار و برپایی تظاهرات و یکی با قلم خود و یکی به صورت کمک مالی و ... در نهایت وبلاگ نویسان هم با اعلام حمایت و زنده نگه داشتن روز قدس و یاد شهیدان مظلوم آن دیار!

به امید نابودی هر چه سریعتر رژیم غاصب صهیونیستی!

در ادامه قسمتهایی از سخنرانی امام خمینی (ره) را درباره ویژگيهای روز جهانی قدس می خوانیم:

سلام!

در ایام پر فیض شبهای قدر قرار داریم، امشب هم شب بیست و سوم ماه است، قدر این شب عزیز را بدانیم و دیگه امشب در راز و نیاز با خدا ناگفته ای بر جا نگذاریم.
اعمال مخصوص شبهای قدر در مفاتیح الجنان مفصلاً بیان داشته شده، من اینجا ذکر نکته ای می کنم و آن اینکه در این شب که نمازهای مستحبی مخصوص را به جا می آوریم، نماز شب را فراموش نکنیم که همیشه از برکات نماز شب گفته شده و حال ببینید در شب قدر این برکات چقدر مضاعف خواهد شد.

و اما جواب نقطه نظرات دوستان
ابتدا از همه عزیزانی که لطف نموده و مطالب را مطالعه کرده و نظرات خود را ابراز می دارند تشکر خالصانه دارم! حتماً اگر در بیان مطالب اشتباه و نقصی ملاحظه نمودید بیان فرمایید.

سوره بقره/ آیه 207 : «وَمِنَ النَّاسِ مَن يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاء مَرْضَاتِ اللّهِ وَاللّهُ رَؤُوفٌ بِالْعِبَادِ»
«در مـيـان مـردم كـسـانـى هستند كه متاع جان را به نقد خشنودى جانان مى فروشند و جان آفرين را بر بندگان بسى مهربانى است»

يکي از افتخارات حضرت امير عليه السّلام ماجراى ليله المبيت است . ليله المبيت گرچه شـب بـود و تـاريـك امـا در تـاريـخ پرافتخار زندگى على عليه السّلام از روشنترين و درخـشـانترين لحظات است و در كتاب گرانقدر عمر او مستندترين فصلى است كه حاكى از عـشـق بـى شائبه وى به محمد صلّى الله عليه و آله مى باشد
شأن نزول آیه فوق هم همین واقعه است. در تفسیر نمونه آمده است:

 خداوند تبارك و تعالى با نزول سوره اى خاص (سوره مبارکه قدر) شب قدر را به مردم معرفى فرموده است. در دو آيه اين سوره مباركه فرموده است:
«قرآن در شب قدر نازل شده و فرشتگان در آن شب فرود مى آيند. سپس افزوده است: شب سلامت است. و فرموده است: عمل صالح در او, برابر با عمل صالح در طول هزار ماه است.»

فردى به امام باقر(ع) عرض كرد: مراد و مقصود از اينكه شب قدر بهتر از هزار ماه است چيست؟ حضرت فرمودند::«والعمل الصالح فيها من الصلاه والزكاه و انواع الخير خير من الف شهر ليس فيها ليله القدر»⁽¹⁾; كار شايسته از قبيل نماز و زكات, صدقات و انفاقات و, انواع خوبى ها در آن شب برتر از هر كار شايسته اى است كه در مدت هزار ماه كه شب قدر در آن نيست, انجام شود.

سوره نحل / آیات 98 و 99: « فَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ إِنَّهُ لَيْسَ لَهُ سُلْطَانٌ عَلَى الَّذِينَ آمَنُواْ وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ»
« هنگامى كه قرآن مى‏خوانى، از شرّ شيطان مطرود، به خدا پناه بر! چرا كه او، بر كسانى كه ايمان دارند و بر پروردگارشان توكّل مى‏كنند، تسلّطى ندارد.»

یکی از طرقی که خداوند حکیم، بندگانش را به واسطه آن آزمایش می کند، مکر شیطان است. این که شیطان توانایی دارد به قوه تفکر انسان نفوذ کند و وسوسه هایش را به گوش او برساند، یکی از مهمترین اسباب آزمایش الهی است. چنانکه اگر خداوند متعال، چنین برنامه ای برای انسان تنظیم نکرده بود، به هیچ وجه شیطان را به حریم انسانی قدرت نفوذ نمی داد و در حقیقت شیطان (به صورت ناخواسته) یکی از مأموران الهی است که وظیفه تکمیل وسایل آزمایش انسان را به عهده دارد.
چرا ناخواسته؟ چون شیطان خود چنین قصدی ندارد، او نمی خواهد کار خداوند را پیش ببرد، بلکه برعکس درصدد است که با وسوسه بندگان حق، در برنامه خدا اخلال ایجاد کند، غافل از آنکه کاملاً در جهت پیشبرد برنامه الهی عمل می کند. ضمن آنکه این عمل ناخواسته، هیچ کمکی به نجات او از آتش قهر الهی نخواهد کرد که إنما الاعمال بالنیات، میزان سنجش نیت شخص است نه خود عمل، چرا که در شریعت عارفان حقیقی، هیچ عمل شری در عالم امکان به وقوع نمی پیوندد.

        پیر ما گفت خطا بر قلم صنع نرفت              آفرین بر نظر پاک خطاپوشش باد

سوره توبه ـ آيه 114 : «مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُواْ أَن يَسْتَغْفِرُواْ لِلْمُشْرِكِينَ وَلَوْ كَانُواْ أُوْلِي قُرْبَى مِن بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ»
«براى پيامبر و مؤمنان، شايسته نبود كه براى مشركان (از خداوند) طلب آمرزش كنند، هر چند از نزديكانشان باشند؛ (آن هم) پس از آنكه بر آنها روشن شد كه اين گروه، اهل دوزخند!»

طلب مغفرت يکي از فروع ايمان به پروردگار و خشوع در برابر اوست. لذا يکي از صفات بارز مؤمنين آن است که زياد استغفار مي کنند. استغفار تنها در جايي نيست که انسان جاهلانه گناهي مرتکب مي شود، بلکه در همه حالات وجود دارد. درجه استغفار هر انساني به قدر معرفت اوست. اگر بداند که حتي عبادتي که با اهتمام کامل آنرا انجام داده، نمي تواند در خور حق تعالي و ادا کننده حق عبادت او باشد، از اين عبادت هم استغفار مي کند.

ادامه مطلب در همين صفحه


يک نوع استغفار هم که از انسانهاي دلسوز و از خود گذشته سر مي زند، طلب مغفرت براي ديگران است. يعني از سوي شخص ديگر به درگاه الهي طلب آمرزش کردن. اما اگر آن شخص ديگر، رکن اوليه استغفار را نداشت که همان ايمان و خضوع باشد، استغفار کردن براي اين شخص امري لغو و بي نتيجه است. چرا که آن شخص بايد ابتدا در جرگه مؤمنين به خدا وارد شود، و از دشمني و تکبر در پيشگاه الهي به سمت دوستي و تواضع رو آورد تا در مرحله بعد بتواند از خدا درخواست رحمت و بخشش نمايد. پس اگر مؤمنين بخواهند از طرف اين شخص مشرک يا کافر، دعايي کنند، در مرحله اول نبايد طلب آمرزش و بخشش کنند. چرا که خداوند خود فرموده که هر گناهي را ببخشد، از شرک و الحاد نخواهد گذشت و اين استغفار امري لغو و بي مورد خواهد بود. البته مي توانند به جاي طلب رحمت، هدايت آنها را از خدا طلب کنند.
در آيه فوق خداوند، پيامبر (ص) و مؤمنين را از اين استغفار، نهي نموده است. و شايد علت اين نهي اين باشد که استغفار براي مشرکين و کفار، در کنار استغفار براي مؤمنين، منجر به يکسان به حساب آوردن مشرکين و اهل ايمان خواهد شد؛ در حالي که اين دو گروه، کاملاً راه و مقصدشان از هم جداست، يکي در بيابان ظلمت سير کرده و به اعماق جهنم سقوط مي کند و يکي در وادي نور راه پيموده و به ملکوت اعلي پرواز مي کند. اين دو حسابشان کاملاً از هم جداست و مؤمن نبايد همانطور که براي ديگر مؤمنين طلب مغفرت مي کند براي کفار و مشرکيني که به تمام وجود در ظلمت و تاريکي و هلاکت قرار دارند هم طلب آمرزش کند. بلکه به جاي استغفار براي آنان، از خدا چنين بخواهد: اگر چنين مشرکيني قابل هدايت هستند اسباب هدايتشان را فراهم کن! و اگر به هيچ طريق و آيه اي هدايت نخواهند شد و جز به عذاب تو مؤدب نمي شوند ⁽¹⁾، من نيز آنها را لعنت مي فرستم و از آنها بيزاري مي جويم.
و اين برائت و بيزاري مرز بين مؤمنين و کفار را پر رنگ نموده و فاصله فيزيکي و روحي و اعتقادي آنها را بيشتر مي کند که به فرموده قرآن، هيچ نوع ارتباط و دوستي بين اهل ايمان و اهل شرک و کفر نبايد وجود داشته باشد.⁽²⁾
اما ممکن است کساني که داستان حضرت ابراهيم (ع) را شنيده اند، بعد از اين نهي از خود بپرسند که چرا حضرت ابراهيم براي پدرخوانده خود طلب مغفرت مي کرد؟ مگر نه اينکه پدر او هم از مشرکين بود. که در آيه دوم به اين سؤال پاسخ داده شده ⁽³⁾ و مي فرمايد که استغفار حضرت ابراهيم قبل از آن بود که مطمئن شود که پدرش قابل هدايت نيست، وقتي اين امر برايش مسجل شد، خود نيز از اين استغفار دست برداشته و به عکس از پدرخوانده اش بيزاري جست. ⁽⁴⁾
خدايا! بر سر همه بندگان مؤمنت دست رحمت و عفو بکش! و بندگان کافرت را اگر روزنه اي از هدايت در آنها وجود دارد، به لطف و کرمت دستشان را بگير و از ظلمت رهايي بخش! و اگر جز به ديدن عذاب تو هدايت نمي يابند، مرا نيز جزء لعن کنندگان آنها قرار ده!
رَبَّنَا إِنَّكَ مَن تُدْخِلِ النَّارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنصَارٍ⁽⁵⁾

التماس دعا!

پاورقي:
__________________
(1) إِنَّ الَّذِينَ حَقَّتْ عَلَيْهِمْ كَلِمَتُ رَبِّكَ لاَ يُؤْمِنُونَ وَلَوْ جَاءتْهُمْ كُلُّ آيَةٍ حَتَّى يَرَوُاْ الْعَذَابَ الأَلِيمَ (يونس/97-96)
(و بدان) آنها كه فرمان پروردگار تو بر آنان تحقق يافته، (و بجرم اعمالشان، توفيق هدايت را از آنها گرفته هرگز) ايمان نمى‏آورند،هر چند تمام آيات (و نشانه‏هاى الهى) به آنان برسد، تا زمانى كه عذاب دردناك را ببينند! (زيرا تاريكى گناه، قلبهايشان را فرا گرفته، و راهى به روشنايى ندارند!)
(2) يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَعَدُوَّكُمْ أَوْلِيَاء ... (الممتحنة/1)
اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد! دشمن من و دشمن خودتان را دوست نگيريد!
(3) وَمَا كَانَ اسْتِغْفَارُ إِبْرَاهِيمَ لِأَبِيهِ إِلاَّ عَن مَّوْعِدَةٍ وَعَدَهَا إِيَّاهُ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ أَنَّهُ عَدُوٌّ لِلّهِ تَبَرَّأَ مِنْهُ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ لأوَّاهٌ حَلِيمٌ (توبه / 114)
 و استغفار ابراهيم براى پدرش [= عمويش آزر]، فقط بخاطر وعده‏اى بود كه به او داده بود (تا وى را بسوى ايمان جذب كند)؛ امّا هنگامى كه براى او روشن شد كه وى دشمن خداست، از او بيزارى جست؛ به يقين، ابراهيم مهربان و بردبار بود!
(4) آيات اوليه سوره الممتحنة به تشريح اين برائت پرداخته است.
(5) پروردگارا! هر كه را تو (بخاطر اعمالش،) به آتش افكنى، او را خوار و رسوا ساخته‏اى! و براى افراد ستمگر، هيچ ياورى نيست! (آل عمران / ۱۹۲)

کاش وقتي لب گشودي بر کلام            يک تبسم بر لبانت مي نشست
جور بعد از مهرباني نارواست شد         شد دل از جور تو مست و مي پرست
نيمه جان افتاده بودم در برت         کاش تيري از نگاهت مي گذشت
من نمي خواهم بميرم بي نصيب         کاش فريادم دلت را مي شکست
گفته اي بردرد هجران چاره نيست         گر به رحم آيد دل تو چاره هست