از امشب وارد شبهای پربرکت قدر می شویم. همانطور که می دانیم شب قدر در نزد خداوند، از هزار ماه برتر است. نه اینکه فقط ثواب اعمال افزایش یافته اند، بلکه هر عملی در این شبها می تواند هزاران بار مؤثرتر (در روح ما) از روزهای عادی باشد.

سؤال: چرا خداوند به یک شب اینقدر بها داده است؟

مسلماً دلایل و حکمتهای بسیاری برای این مسأله وجود دارد، اما در اینجا به حکمتی از حکمتها که بسیار عبرت آموز است، می پردازیم: به نظر می آید خداوند، در نظر دارد نگاه ظاهربین ما را نسبت به امور تغییر دهد؛ مثلاً ما یک شب عادی به فقیری صدقه داده ایم. شب قدر هم این کار را می کنیم. اگر از دید عادی و نسنجیده بنگریم، چه فرقی بین این دو صدقه وجود دارد؟ هر دو مبلغ یکسان بوده اند پس باید اثرشان و ثوابشان هم مثل هم باشد. اما با دانستن ارزش شب قدر، صدقه دوم را هزاران برابر ارزشمندتر از مورد اول می دانیم.
پس یکی از ملاکهای افزایش ارزش یک عمل، به جا آوردن آن در شبهای مبارک قدر است. علاوه بر شب قدر که می تواند ارزش اعمال را افزایش دهد، ملاک های دیگری هم در نظر خداوند دارای چنین اثری هستند. مثلاً اخلاص در عمل، به جا آوردن عمل در وقت فضیلت، حضور قلب در عبادت و دعا اینها همگی خصوصیاتی هستند که اگر به عمل اضافه شوند، همانند شب قدر، آن عمل را به مراتب ارزشمندتر و مؤثرتر از حالت عادی قرار می دهند. اینها همه خصوصیاتی هستند که شکل و شمایل عبادت ما را تغییر نمی دهند، و ما وجود آنها را با چشم خود حس نمی کنیم، اما در باطن، اثرات شگرفی بر اعمال ما داشته و موجب افزایش یا کاهش چشمگیر ارزش آن اعمال در نزد پروردگار هستند.
نمونه بارز این معنی، حدیث پیامبر اکرم (ص) در مورد ضربت شمشیری است که امیرالمؤمنین (ع) در جنگ خندق بر بدن آن کافر (عمر بن عبدود) فرود آورد. از نگاه عادی، یک ضربه شمشیر چقدر می تواند ارزش داشته باشد؟ ارزشش به همان اثری است که بر جای گذاشته است. پس چگونه حضرت آن را از همه عبادات جن و انس برتر می داند؟ معلوم می شود که خصوصیاتی در فرود آوردنده این ضربه شمشیر بوده که آن را به این اندازه بها داده است. اصلی ترین خصوصیت، شدت اخلاصی است که حضرت علی (ع) به آن عمل آمیخته بود، که تنها خداوند متعال و پیامبر که مقامش از امیر مؤمنان بالاتر است، می تواند عمق این اخلاص و شدت آن را درک کند. (1)
 بنابراین نکته ارزشمندی که از شب قدر فرا می گیریم، آنست که به ملاک دنیوی، اعمال و عبادات خود را نسنجیم، بلکه ملاک خود را خصوصیاتی قرار دهیم که در نزد خداوند متعال، دارای ارزش هستند. که اگر  آن عمل و عبادت را آمیخته با آن خصوصیات به جا آوریم، حداکثر بهره را از آنها برده ایم.
خداوندا! همانگونه که نعمت ارزشمندی به نام شب قدر به ما ارزانی داشتی که می تواند اعمال ناچیز ما را، بهایی ببخشد، اخلاص و خشوع در عمل را نیز به ما یاد بده، تا با معرفت و بدون هیچ گونه خودبینی و خودخواهی، به عبادتت روی آوریم! به حق آن امامی که محبوبترین آفریده توست، ای پروردگار علی(ع)!

والسلام

پاورقي:
____________________________________
(1) امام خميني (ره) در کتاب «سر الصلاة» در توصیف این عمل چنین فرموده اند: «. . . ضربت علی (ع) [در جنگ خندق] که افضل از عبادت ثقلین است، نه به واسطه همان صورت دنیایی عمل بوده که کسی دیگر اگر آن ضربت را زده بود باز افضل بود، گرچه به ملاحظه موقعیت مقابله کفر و اسلام خیلی انجام این عمل مهم بوده که شاید شیرازه لشکر اسلام از هم پاشیده می‏شد، ولی عمده فضیلت و کمال عمل آن حضرت به واسطه حقیقت‏خلوص و حضور قلب آن حضرت بوده و در انجام این وظیفه الهیه; لهذا مشهور است که وقتی غضب بر آن حضرت مستولی شد به واسطه جسارت آن ملعون، از کشتن او خودداری فرمود تا آنکه عمل به هیچ وجه شایبه انیت و جنبه یلی الخلقی نداشته باشد . با آنکه غضب آن ولی الله مطلق غضب الهی بود . ولی باز عمل را خالص فرمود از توجه به کثرت و یکسره خود را فانی در حق فرمود و عمل به دست‏حق واقع شد و چنین عمل در میزان سنجش برنیاید . . .» کتاب سر الصلاة/ صفحه 16